Co to jest umowa o zakazie konkurencji?
Umowa o zakazie konkurencji jest porozumieniem zawieranym między pracodawcą a pracownikiem. Jej celem jest ochrona interesów pracodawcy przed działalnością, która mogłaby narazić firmę na straty lub doprowadzić do wykorzystania jej informacji przez konkurencję. Pracownik zobowiazuje się w niej do niepodejmowania określonej działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani nie świadczyć pracy na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność.
Umowa o zakazie konkurencji może być zawarta na czas trwania stosunku pracy, jak i na czas określony po rozwiązaniu umowy o pracę.
Zakaz konkurencji uregulowany został w art. 1011 – 1014 Kodeksu pracy.
Zakaz konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy.
Zakres zakazu konkurencji nałożonego na pracownika powinien być określony konkretnie i możliwie precyzyjnie, przez odniesienie go do określonego zbioru produktów lub usług, nie zaś do jakiejkolwiek działalności analogicznej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 lipca 2014 r., II PK 266/13).
Czy zakaz konkurencji obowiązuje pracowników bez podpisanej odrębnej umowy o zakazie konkurencji?
Zgodnie z art. 100 § 2 pkt 4 Kodeksu pracy, pracownik jest zobowiązany w szczególności dbać o dobro zakładu pracy, chronić jego mienie oraz zachować w tajemnicy informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. W doktrynie i orzecznictwie sądowym dominuje pogląd, zgodnie z którym pracownik prowadzący działalność konkurencyjną, pomimo nie zawarcia umowy o zakazie konkurencji, może naruszyć obowiązek dbałości o dobro zakładu pracy określony w art. 100 § 2 pkt 4 K.p. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2005 roku, I PK 263/04 i z dnia 18 czerwca 2007 roku, II PK 388/06). Należy uznać więc, że przywołany przepis jest podstawą obowiązywania ogólnego zakazu konkurencji w czasie trwania stosunku pracy. Jednak to czy zatrudnienie w konkurencyjnym przedsiębiorstwie narusza interes pracodawcy wymaga zawsze indywidualnej oceny.
Pracodawca może uzależnić zawarcie umowy o pracę od jednoczesnego zawarcia umowy o zakazie konkurencji. Odmowa przez pracownika zawarcia takiej umowy w czasie trwania stosunku pracy może uzasadniać wypowiedzenie umowy o pracę.
Jakie są skutki naruszenia zakazu konkurencji?
Przede wszystkim pracodawca ma w takiej sytuacji prawo wypowiedzieć pracownikowi umowę o pracę, niezależnie od tego czy zawarł z pracownikiem umowę o zakazie konkurencji, jak również wtedy, gdy takiej umowy strony stosunku pracy nie zawarły (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 lipca 1998 roku, I PKN 218/98).
Naruszenie zakazu konkurencji może uzasadniać rozwiązanie stosunku pracy bez wypowiedzenia, gdy zostanie ono zakwalifikowane jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, w szczególności, gdy spowodowało ono poważne zagrożenie praw i interesów pracodawcy.
Za naruszenie zakazu konkurencji grozi nie tylko utrata pracy, ale również odpowiedzialność materialna.
Zgodnie z art. 1011 § 2 K.p. pracodawca, który poniósł szkodę wskutek naruszenia przez pracownika zakazu konkurencji przewidzianego w umowie, może dochodzić od pracownika wyrównania tej szkody na zasadach określonych w przepisach rozdziału I w dziale piątym.
„Warunkiem odpowiedzialności odszkodowawczej pracownika, z tytułu naruszenia zakazu konkurencji w czasie trwania stosunku pracy (art. 101[1] § 2 K.p.), jest zawinione wyrządzenie pracodawcy szkody stanowiącej normalne następstwo naruszenia zakazu konkurencji” (art. 114 i 115 K.p., wyrok Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 26 stycznia 2005 roku, II PK 191/04).
W razie nieumyślnego wyrządzenia pracodawcy szkody poprzez naruszenie zakazu konkurencji pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach określonych w art. 114 – 1211 Kp. O tym pisaliśmy we wcześniejszym artykule. Roszczenie pracodawcy z tego tytułu przedawnia się z upływem roku od dnia, w którym pracodawca powziął wiadomość o wyrządzeniu przez pracownika szkody, nie później jednak niż z upływem 3 lat od jej wyrządzenia.
W razie szkody poniesionej przez pracodawcę z winy umyślnej pracownika, pracodawca może dochodzić od niego pełnej odpowiedzialności odszkodowawczej. Oznacza to konieczność naprawienia nie tylko rzeczywistej straty, ale i utraconych korzyści.
Zakaz konkurencji po zakończeniu stosunku pracy i wysokość odszkodowania.
Umowę o zakazie konkurencji obejmującą okres po ustaniu zatrudnienia można zawrzeć, gdy pracownik ma dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę.W umowie takiej określa się czas obowiązywania zakazu konkurencji oraz wysokość odszkodowania należnego pracownikowi od pracodawcy. Odszkodowanie z tytułu umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy nie może być niższe od 25% wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy przez okres odpowiadający okresowi obowiązywania zakazu konkurencji. Wynika to z art. 1012 § 3 Kp.
Termin wypłaty odszkodowania powinien zostać oznaczony w umowie. Wypłata może nastąpić jednorazowo w określonym dniu, bądź w ratach np. miesięcznie lub kwartalnie.
W umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy dopuszczalne jest zastrzeżenie kary umownej na rzecz byłego pracodawcy w razie niewykonania lub nienależytego wykonania przez byłego pracownika obowiązku powstrzymywania się od działalności konkurencyjnej (art. 483 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2003r, I PK 528/02).
Rozwiązanie umowy o zakazie konkurencji.
Wcześniejsze rozwiązanie umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy jest dopuszczalne w sytuacji, gdy strony umowy zastrzegły w niej:
- możliwość odstąpienia od umowy,
- możliwość jej wypowiedzenia albo,
- gdy umowa przewiduje warunek rozwiązujący, którego powstanie doprowadzi do jej ustania.
Ponadto strony zawsze mogą rozwiązać taką umowę za porozumieniem stron.
https://www.pip.gov.pl › files › Dla-pracownikow
https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-jak-nalezy-rozumiec-zakaz-konkurencji
